70

"Sizi ancak Allah yarattı; sonra sizi vefat ettirecek. Sizden kimi de vardır ki, çok şey bildikten sonra hiçbir şey bilmez hale gelsin diye ömrün en kötü çağına kadar yaşatılacak. Şüphesiz Akah, her şeyi bilendir; her şeye kaadir olandır."

A- " Sizi ancak Allah, yarattı; sonra sizi vefat ettirecek. Sizden kimi de vardır ki, çok şey bildikten sonra hiçbir şey bilmez hale gelsin diye ömrün en kötü çağma kadar yaşatılacak."

Allah, bundan önce zikredilen suyun, bitkilerin, hayvanların ve bal arısının acayip hallerini zilorettikten sonra burada da, insanın ömür boyu karşılaştığı bazı olağanüstü durumlara ve bu aradaki hârika gelişmelere işaret buyurmaktadır.

Âlimler insan ömrünü dört aşamaya ayırmışlardır. Birincisi büyüme ve gelişme çağıdır. İkincisi, idrâk ve gençlik çağıdır. Üçüncüsü az çöküş çağıdır. Buna orta yaşlılık çağı da denikr. Dördüncüsü, büyük çöküş çağıdır. Buna da ihtiyarlık çağı denir,

Yani ey insanlar! Sizi ancak Allah (celle celâlühü) yarattı. Sonra üstün hikmetler üzerine bina edilmiş olan iradesinin gerektirdiği ecellerle çocuk olarak, genç olarak ve ihtiyar olarak sizi vefat ettirecek. Sizden kimileri vardır kı, çok şey bildikten sonra hiçbir şey bilmez hale gelsin, yahut bildiği şeyi bilmez hale gelsin, yahut önceleri akıl edebildiği halde akıl edemez hale gelsin diye, ömrünün en kötü çağına kadar yaşatılacak.

Hazret-i Ali'den (radıyallahü anh) rivâyet olunduğuna göre, ömrün en rezil çağı, yetmiş beş yaşından sonraki ömürdür. Katâde'n (radıyallahü anh) rivâyet olunduğuna göre ise, doksan yaşından sonraki ömürdür.

Diğer bir görüşe göre ise, doksan beş yaşından sonraki ömürdür.

Âyetin metninde "Redd / döndürülmek" fiilinin kullanılması, bu yaşa kadar yaşatılmanm, kuvvetten sonra zafiyete döndürülmeyi anlatmak içindir. Nitekim bir âyette şöyle denilmektedir: "Biz kime uzun ömür verirsek, onun gelişmesini tersine çeviririz." (Yâsîn 36/68).

Akıl ve güç eksikliğinde çocuğa benzeyen düşkün ihtiyar ömrünün durumundan daha kötüsü yoktur.

B- " Şüphesiz Allah, her şeyi bilendir; her şeye kaadir olandır."

Allah (celle celâlühü) her şeyi bildiği için sizin ömürlerinizin miktarını da bilmektedir. Ve O her şeye de kaadirdir. Güçlü ve zinde bir genci aniden öldürmeye de, bir pir-i faniyi uzun süre yaşatmaya da kaadirdir.

Bu kelâm şu hakikate dikkat çekmektedir: Ecellerin farklı olması, ancak kaadir ve hakim olan Allah'ın takdiriyledir. Onların bünyelerinin terkibini yapan, mizaçlarını (kan şunlar mı) belli bir nispette düzenleyen O'dur. Eğer bunlar, tabiatların gerekleri olsaydı, bu kadar çok farklılıklar olmazdı.