77

"Şu göklerin ve bu yerin gaiplerini bilmek ancak Allah'a mahsustur. Kıyamet işi ise, göz açıp kapama gibi veya daha yakındır. Şüphesiz Allah, her şeye kaadirdir."

A- Şu göklerin ve bu yerin gaiplerini bilmek ancak Allah'a mahsustur."

Yaratılmışların bilgisiyle ilgili meçhulleri; ne müşahede, ne de delil ile bilinmesine imkân bulunmayan gaiplikleri bilmek, ancak Allah'a mahsustur; başkaları ne müstakil olarak, ne de müşterek olarak bu bilgilere sahip değillerdir.

Bundan murat, her şeyin ilim olarak Allah'a mahsus olduğunu beyan etmektir; yoksa yaratılma ve mülk olarak bu ihtisası beyan etmek değildir. Gerçi yaratılma ve mülkiyet itibarıyla da bu, yine Allah'a mahsustur.

Bu kelâm zımnen bildiriyor ki, Allah'ın ilmi, huzûrîdir, gaybî değildir. Zira gaiplerin haddi zatında tahakkukları da, Allah'a göre ilimdir.

B- " Kıyamet işi ise, göz açıp kapama gibi veya daha yakındır."

Göklerin ve yerin bilinmezliği yönünden münakaşalara en çok konu olan, kıyametin süratli gelişi, yahut vuku bulacağı zaman, göklerde ve yerde kıyamet eserlerinin zuhur etmesi gibi konulardır. Çünkü kıyametin bizzat vuku bulması vakti, Allah'a mahsus olan gaipliklerdendir. Bu kanuda açık bilgi yoktur.

Zaman itibarıyla göz açıp kapamadan da daha süratli olabilir. Çünkü göz açıp kapama zamanı bize göre oldukça kısa ise de, onun daha da kısa zamanlara bölünmesi mümkündür. Kıyametin geliş sürati ise, başka zamanlara taksimi kabil olmayan bir zamanda gerçekleşir. Çünkü o, hareketin başlamasından ibarettir.

Yahut kıyametin gelişinin çok yakın olduğu ifade edilmek üzere "göz açıp kapayacak kadar veya daha da yakın" denmiştir.

Hangi mânâya göre olursa olsun, bu, kıyametin süratle gelişi için temsilî bir ifadedir. Nitekim kıyametin gelişinin sürati, bu sûrenin başında "Kıyamet geldi" diye ifade edilmişti.

C- "Şüphesiz Allah, her şeye kaadirdir."

Allah'ın (celle celâlühü) kıyameti de olabilecek en süratli şekilde getirmeye gücü yeter.

Yahut hakikati ve keyfiyeti Allah'a mahsus gaipliklerden olan kıyametin gerçekleşmesi, kâfirlerin inkâr ettikleri ve imkân dahilinde olmadığını iddia ettikleri, dirilerin öldürülmesi ve önceki-sonraki bütün ölülerin dirdtilmesi işinin, süratle halledilmesi ve kolay gerçekleşmesi, bir göz açıp kapamak kadar veya ondan daha da kısadır.

Allah (celle celâlühü) her şeye kaadir olduğu gibi elbette buna da kaadirdir.

Diğer bir görüşe göre ise, göklerin ve yerin gaipliği, bizzat kıyamet gününün kendisinden ibarettir. Zira kıyamet gününün özel bilgisi Allah'tan başka herkesçe meçhuldür.