50

"Onların kalplerinde bir hastalık mı var; yoksa şüpheye mi düşmüşlerdir; yoksa Allah ve Resulünün, kendilerine haksızlık edeceğinden mi korkuyorlar? Hayır! İşte onlar zâlimlerin tâ kendileridir."

A- "Onların kalplerinde bir hastalık mı var; yoksa şüpheye mi düşmüşlerdir; yoksa Allah ve Resulünün, kendilerine haksızlık edeceğinden mi korkuyorlar?"

Bundan önce onların bir takım tahkik edilmiş mevcut çirkinlikleri ile beklenen çirkinlikleri ortaya konulduktan sonra burada ise, onların mezkûr yüz çevirmeleri inkâr ve takbih edilmekte, onun kaynağı beyan edilmekte ve kaynağının çeşitleri belirtılmektedir. Yani onların mezkûr yüz çevirmeleri, kalplerinde küfür ile nifak hastalığı bulunmasından dolayı mıdır, yahut gerçekliği apaçık ortada iken Peygamberimizin peygamberliğinde şüpheye düşmelerinden dolayı mıdır, yahut Allah ve Resulünün, kendilerine haksızlık edeceğinden korkmalarından dolayı mıdır?

B- "Hayır! İşte onlar zâlimlerin tâ kendileridir."

Bu kelâm ile de, zikredilen hususların, mezkûr yüz çevirmelerinin kaynağı olmadığı belirtilmekte ve bunun kaynağının, onların şenaatlerinden başka bir şey olmadığına hükmedilmektedir. Yani zikredilenlerin hiçbirisi bunun kaynağı değildir. İlk ikisi değildir, çünkü eğer onlar olmuş olsa, hükmedilecek hak, onların lehine olduğu zaman da onlar Peygamberimizden yüz çevirirlerdi ve boyun eğerek onun hükmüne gelmezlerdi. Çünkü o zaman da onların nifak ve şüpheleri mevcuttur. Üçüncüsüne gelince, o zaten hiç mevcut değildir. Zira onlar, Peygamberin haksızlık edeceğinden hiç korkmuyorlardı. Çünkü onlar, Peygamberimizin emânet ve hak üzerindeki sebatını ayrıntılarıyla biliyorlardı. Hayır! Onların yüz çevirmelerinin asıl kaynağı, onların, zâlimlerin tâ kendileri olup hak sahiplerine zulmetmek istemeleri ve hakkı inkâr etmelerinin mümkün olması idi. İşte bundan dolayı onlar, Peygamberimizin hakemliğini kabul etmiyorlardı. Zira Peygamberin hakka hükmedeceğini kesin olarak biliyorlardı.

Diğer bir görüşe göre ise, "yoksa şüpheye mi düşmüşlerdir?" cümlesinin mânası, yani Peygamberde bir töhmet sebebi görüp de onun hakkında güven ve itimatları mı sarsılmıştır? demektir.

Bu tafsilatı yüksek bir nazarla iyice tefekkür et ve bu konudaki kıylükaale îtibar etme!