163

"Ne sîz ve ne de taptıklarınız, Cehenneme gireceklerden başkasını kandırıp Allah'ın yolundan saptırabilirsiniz."

İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre İbn Abbâs, "Ne siz ve ne de taptıklarınız, Cehenneme gireceklerden başkasını kandırıp Allah'ın yolundan saptırabilirsiniz"' âyetlerini şu şekilde açıkladı: "Ey müşrikler! Siz ve taptığınız ilâhlarınız, ezeli ilmimde Cehenneme gireceği yazılmış olanlardan başkasını dalalete düşüremezsiniz."

İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve Lâlekâî es-Sünne'de, İbn Abbâs'ın, "Ne siz ve ne de taptıklarınız, Cehenneme gireceklerden başkasını kandırıp Allah'ın yolundan saptırabilirsiniz" âyetlerini şu şekilde açıkladığını bildirir: "Siz kimseyi dalalete düşüremezsiniz. Ben de, Cehenneme girmelerine hükmettiğim kişiler dışındakileri dalalete düşürmem."

Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre Miicâhid, "Ne siz ve ne de taptıklarınız, Cehenneme gireceklerden başkasını kandırıp Allah'ın yolundan saptırabilirsiniz" âyetlerini şu şekilde açıkladı: "Sizler, Cehenneme gireceği takdir edilenlerin dışında kimseyi saptıramazsınız."

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Hasan(-ı Basrî), "Ne siz ve ne de taptıklarınız, Cehenneme gireceklerden başkasını kandırıp Allah'ın yolundan saptırabilirsiniz" âyetlerini "Sizler, Cehenneme gireceği takdir edilenlerin dışında kimseyi saptıramazsınız" şeklinde açıkladı.

Abd b. Humeyd, İbrâhim et-Teymî, Ömer b. Abdilazîz ve Dahhâk'tan aynı rivayette bulunmuştur.

Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre İkrime, âyet hakkında: "Cehennemliklerin dışında kimseyi saptıramazlar. Mümini ne dalalete düşürebilirler, ne de ona musallat olabilirler" demiştir.

Abd b. Humeyd ve Beyhakî'nin el-Esmâ ve's-Sifât'ta bildirdiğine göre Ömer b. Abdilazîz: "Eğer Allah kendisine isyan edilmemesini isteseydi, İblis'i yaratmazdı. Bu Allah'ın Kitab'ındaki bir âyette açıklanmıştır. Bu âyeti bilen bilmiş, bilmeyen ise bitmemiştir" deyip, "Ne siz ve ne de taptıklarınız, Cehenneme gireceklerden başkasını kandırıp Allah'ın yolundan saptırabilirsiniz'" âyetlerini okudu.

Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre Hasan(-ı Basrî), bu âyetleri: "Ey İblis'in oğulları! Kullarımdan, Cehenneme gidecekler dışında kimseyi saptıramazsınız" şeklinde açıklamıştır.

Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre Hasan(-ı Basrî)'ye bu âyet sorulunca: "Şeytanlar, Allah'ın kendilerine Cehennemi vacip kıldığı kişiler dışında kimseyi saptıramazlar" demiştir.

Abd b. Humeyd ve İbn Merdûye'nin bildirdiğine göre İbn Abbâs: "Cehenneme girecekler dışında kimseyi saptıramazlar" demiştir.