158

Onlar kendilerine meleklerin gelmesini mi yahut Rabbinin gelmesini mi veyahut Rabbinin bazı âyetlerinin gelmesini mi bekliyorlar. Rabbinin bazı âyetleri geldiği gün hiç kimseye, eğer daha önce iman etmemiş veyahut imanında bir hayır kazanmamışsa, imanı fayda vermez. De ki: Bekleyin; çünkü biz de bekliyoruz.

"Hel yanzurune": Bekliyorlar mı, demektir.

"İlla en te’tiyehümül melaiketü":

İbn Kesir, Nâfi, Âsım, Ebû Amr ve İbn Âmir, te ile:

"Te’tiyehüm” okumuşlardır: Hamze ile Kisâi de, ye ile

"ye’tiyehüm” okumuşlardır. Meleklerin gelmesi de canlarını almak içindir.

Mukâtil şöyle demiştir: Meleklerden maksat yalnız ölüm meleği (Azrail)dir.

"Yahut Rabbinin gelmesi": Hasen: Yahut Rabbinin emrinin gelmesidir, demiştir.

Zeccâc da: Helaki ve intikamının gelmesidir; o da ya acil azapla yahutta kıyametle olacaktır, demiştir.

"Ev ye’tiye badu ayati rabbik": Abdülvaris - Kazaz hariç - yenin sükunu ile

"ev ye’ti” okumuş; diğerleri ise fetha ile ‘ye’tiye” okumuşlardır. Bu âyette de dört görüş vardır:

Birincisi: O, güneşin batıdan doğmasıdır, bunu da Ebû Said el - Hudri, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’den rivayet etmiş, 14

14- İmam Ahmed, Müsned, 3/31.

İbn Mes’ûd da böyle demiştir. Zürare b. Evfa, Abdullah b. Amr, Mücâhid, Katâde ve Süddi de bir rivayette böyle demişlerdir. Buhârî ile Müslim, Sahih’lerinde, Ebû Hureyre’nin Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem'den şöyle dediğini rivayet emişlerdir: Güneş batıdan doğmadıkça kıyamet kopmaz. Oradan doğup da insanlar onu görünce yeryüzündeki herkes iman eder. O zaman daha önce iman etmeyene veya imanında bir hayır kazanmayana imanı fayda etmez. Abdullah b. Amr b. el - As da, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’den şöyle dediğini rivayet etmiştir: Güneş batıdan doğuncaya kadar Tevbe kabul edilir, oradan doğduğu zaman, herkesin kalbinde ne varsa onun üzerine mühür vurulur ve insanlar ne amel ediyorlarsa kendilerine yeter.

İkincisi: O, güneşle ayın batıdan doğmasıdır. Bunu da Mesruk, İbn Abbâs'tan rivayet etmiştir.

Üçüncüsü: O, üç mucizeden biridir: Güneşin batıdan doğması, Dabbetülarz ve Ye’cuc ve Me’cuc şeddinin yarılması. Bu manayı Kasım, İbn Mes’ûd’dan rivayet etmiştir.

Dördüncüsü: Güneşin batıdan doğması, Deccal ve Dabbetülarz'dır. Bunu da Ebû Hureyre, demiştir. En doğrusu birincisidir. Burada hayırdan maksat, iyi ameldir. O zaman iman ve iyi amel niçin fayda vermiyor? Çünkü o zaman insanı imana zorlayan âyet görünmüştür.

Dahhâk da şöyle demiştir: Kime imanla beraber iyi amel üzerinde iken bazı âyetler gelirse, Âyetten önce olduğu gibi ondan kabul olunur. Şöyle denilmiştir: Güneşin batıdan doğması şunun içindir; çünkü imansızlar ve müneccimler bunun olmayacağını iddia etmişlerdir. Allahü teâlâ onlara âyetlerini gösterecek ve onu doğudan olduğu gibi batıdan doğduracaktır, ta ki, Nemrud’un acziyeti ortaya çıksın. Çünkü İbrahim ona:

"Sen de onu batıdan getir, demişti de o da lal olmuştu” (Bakara: 258) demişti.

"De ki: Bekleyin, biz de beklemekteyiz": Bunda da iki görüş vardır:

Birincisi: Bundan maksat tehdittir ve muhkemdir (mensuh değildir).

İkincisi: Savaştan çekilme emridir ve kılıç âyetiyle neshedilmiştir.