164

De ki: Allah’tan başka Rab mi arayacağım. O ki, her şeyin Rabbidir. Her nefis ancak kendi aleyhine kazanır. Bir günahkar bir başkasının günahını taşımaz. Sonra dönüşünüz Rabbinizedir; ihtilaf ettiğiniz şeyleri size haber verecektir..

"De ki: Allah’tan başka Rab mi arayacağım?":

İniş sebebi şöyledir: Kureyş kâfirleri Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’e: Bu işten vazgeç, bütün sorumluluklarına kefiliz, dediler. Bunun üzerine bu âyet indi. Bunu da Mukâtil, demiştir.

"Her nefis ancak kendi aleyhine kazanır": Yani başkasının ameliyle sorumlu tutulmaz. Mananın şöyle olduğu da denilmiştir: İsyanının azabı ona, taatinin sevabı da yine onadır.

"Bir günahkar bir başkasının günahını taşımaz":

Zeccâc şöyle demiştir: Hiçbir günahkar başka birinin günahından sorumlu olmaz.

Mana da şöyledir: Kimse başkasının günahı ile hesaba çekilmez.

Ebû Süleyman da şöyle demiştir: Yahudi, Hıristiyan ve müşriklerden her grup Allah’a başkasından daha yakın olduğunu iddia edince, Allah aralarında hükmedecek olanın kendisi olduğunu:

"Size ihtilaf ettiğiniz şeyi haber verir” kavli ile bildirdi. Bunun bir benzeri de:

"Şüphesiz Allah kıyamet gününde aralarında karar verecektir” kavlidir. (Hac: 17)