49

"Tat bakalım! Çünkü sen güçlü ve değerli imişsin.

"Tat bakalım! Çünkü sen, güçlü ve değerli imişsin" âyeti hakkında İbnu'l-Enbarî şöyle demiştir:

"Çünkü" lâfzının esreli okunacağı konusunda herkes icma etmiştir. el-Hasen'den, rivâyet edildiğine göre ise, o Ali (radıyallahü anh)den üstün ile okuduğunu rivâyet etmiştir. el-Kisaî de böyle okumuştur.

Kesreli okuyanlar:

"Tat bakalım" üzerinde vakıf yaparlar, üstün okuyanlar ise burada vakıf yapmazlar. Çünkü: " Tat bakalım. Çünkü sen güçlü ve değerli imişsin!" anlamındadır.

Katade dedi ki: Ayet-i kerîme Ebû Cehil hakkında inmiştir, o: Orada benden daha güçlü ve benden daha değerli kimse bulunmayacaktır demiştir. İşte bundan dolayı kendisine:

"Tat bakalım, çünkü sen güçlü ve değerli imişsin" denilecektir.

İkrime de şöyle demiştir: Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) ile Ebû Cehil karşılaştılar. Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) kendisine: "Allah bana sana karşı: Bu, senin için daha da öncelikle sözkonusudur, dememi emretti. Bunun üzerine Ebû Cehil: Beni neyle tehdit ediyorsun? Allah'a yemin edeyim, sen de, Rabbin de bana bir şey yapamazsınız. Çünkü ben şüphesiz bu vadide en güçlü olan ve kavmi arasında en çok değer verilen kimselerdenim, demişti. Yüce Allah'ın takdiri gereği Bedir gününde öldürüldü, Allah onu zelil etti ve bu âyet-i kerîme nazil oldu. Yani melek ona: Tat bakalım, çünkü sen kendi kanaatine göre güçlü ve değerli imişsin, diyecektir.

Bunun hafife almak, azarlamak, alay etmek, hakir düşürmek ve değerini küçümsemek anlamında söylenecek bir söz olduğu da söylenmiştir. Yani: Şüphesiz ki sen zelil ve hakir kılınan bir kimsesin. Bu da (bu anlamı ile) Şuayb kavminin, Şuayb'a:

"Çünkü sen muhakkak yumuşak huylu ve aklı başında bir kimsesin" (11/87) derken, ona -önceden de geçtiği üzere açıklamalardan birisine göre-; sen akılsız ve cahil bir kimsesin kastı ile bu sözü söylemiş olmalarına benzer ki; bu açıklama da Said b. Cübeyrin açıklamasıdır.